Hooggelegen wijngaarden zijn een actueel thema in de wijnsector. Klimaatopwarming maakt dat de condities beneden in het dal soms te extreem warm zijn. Waar mogelijk zoekt men het hogerop. Die paar graden minder, zeker ’s nachts, maken een wereld van verschil als het op zuren aankomt. Interessant thema dus en wij proefden daarom enkele wijnen van druiven uit wijngaarden boven de 1000 meter. Kwestie van het meteen goed te doen.
Cruciale rol voor hoogte
Druivenstokken zijn klimplanten. En zelfbestuivers. Elk jaar ontwikkelen zich nieuwe, eenjarige scheuten waarop druiven groeien. Wingerds groeien, net als alle andere planten, dankzij water, mineralen en de zon. Kalium in de bodem is essentieel voor de groei van de plant. Fosfor doet de wortels groeien. Afhankelijk van de bodem kunnen die bij een druivenstok vele meters diepgaan. De groene delen van de plant wassen dankzij stikstof. Mineralen in de bodem worden verteerd door micro-organismen tot organische opneembare stof.
Veel verschillende mineralen in de bodem zorgt voor een goed evenwicht waardoor de plant gezond blijft. Water is het essentiële transportmiddel van die tot micro-organismen verteerde mineralen naar de plant. En de PH-waarde van de bodem is doorslaggevend voor de snelheid waarmee dat gebeurt. Die aanwezigheid van mineralen en voedingsstoffen, de PH-waarde en de hoeveelheid water zijn in grote mate bepaald door het type bodem. We hebben het dan over ‘terroir’, hoor ik u denken.
Wel ja, ten dele wel. De bodemgesteldheid is een niet te onderschatten onderdeel van het terroir. Maar evenzo het lokale klimaat, de expositie van de wijngaard, de hellingsgraad, de microbiologische condities, de omgeving en de hoogte van de wijngaard. Die hoogte kan een bepalende factor zijn voor de samenstelling van de bodem, van de expositie en het lokale klimaat maar heeft zijn allergrootste invloed op de temperatuur, het dag-nacht verschil en op de stralingsbalans. Fotosynthese is daarbij de motor. Het is onder de motorkap dat hoogte zijn cruciale rol speelt.
Fotosynthese
Koolstofdioxide uit de lucht komt via de huidmondjes van de bladeren in de plant binnen. Intussen is er via de wortels ook water aanwezig. In de bladgroenkorrels, ook chloroplasten genoemd, wordt het zonlicht door het chlorofyl opgevangen. Watermoleculen worden gesplitst en hierbij komt zuurstof vrij als bijproduct. Lichtenergie wordt daarbij opgeslagen in 2 energierijke moleculen, ATP en NAPH. ATP, ofwel adenosinetrifosfaat, is een molecuul dat fungeert als de energiedrager voor alle levende cellen. NADPH, of nicotinamide-adeninedinucleotidefosfaat, is een molecuul dat essentieel is als elektronendonor in de cel en een cruciale rol speelt bij anabole (opbouwende) processen zoals de synthese van vetzuren, cholesterol, aminozuren en nucleïnezuren.
De lichtenergie is nu omgezet in chemische energie. Onze 2 moleculen zorgen immers dat kooldioxide wordt omgezet in glucose en zuurstof. Dit speelt zich steevast af als het donker is maar zolang de 2 moleculen aanwezig zijn, vindt dit ook plaats in het licht. De geproduceerde suikers worden door de druivenstok getransporteerd naar de druiven waar ze zorgen voor energie en suikers. Tijdens deze fotosynthese ontwikkelen zich ook andere smaak- en kleurstoffen.
Gezien de lichtintensiteit hoger is op grotere hoogte, zal de fotosynthese hier in principe sneller gaan. Daarom is temperatuur eveneens belangrijk. Hoge temperaturen versnelt ook de fotosynthese en het verschil is des te groter tussen lage en hoge temperaturen. Bij hele warme omstandigheden gaat het proces uitermate snel waardoor er op korte tijd veel suikers worden aangemaakt. Soms zo snel dat de druif op vlak van kleur en tannine, de anthocyanen dus, nog niet op z’n hoogtepunt is. Dat is de fenolische rijpheid.
Resultaat
Een druif die al suikerrijp is maar fenolisch nog niet is een probleem voor de wijnmaker. Langer wachten op goedgekleurde schillen en rijpe tannine kan te veel suikers opleveren en derhalve te weing zuren. En hier heeft de hoogte haar enorme voordeel. In de nacht, tijdens de voornaamste productie van suikers, is het een stuk kouder. Dat is het dag-nacht verschil. Hierdoor gaat de fotosynthese een pak trager. De druif heeft tijd om te rijpen en zowel de suikers als de anthocyanen komen langzamer samen aan op een zelfde ideaal rijpingspunt.
De vertraagde opbouw van suikers, de gestage fenolische ontwikkeling en het samenvallen van beide rijpingsoptima levert gezonde mooie plukklare druiven op. En dat is niet alles. Ook andere smaken en aroma’s hebben de tijd gehad om zich te ontwikkelen. U vraagt zich af wat dat dan oplevert. Welnu, een goed wijnmaker produceert hiermee wijnen met een frisser mondgevoel, complexere aroma’s, diepere kleuren en rijpere tannine.
Hoogte doet suikers trager rijpen en dus blijven wat meer zuren behouden. Hoogte versterkt ook de fenolische ontwikkeling. En tegelijkertijd ontwikkelen zich meer andere geuren en smaken die we later in de wijn kunnen terugvinden. Dat belooft. En dus willen we wel eens een test doen met 7 wijnen. Allemaal van erg hoog gelegen wijngaarden. Oenotopia proevers verzamelen zich in Antwerpen voor wijnen van zeer hoog gelegen wijngaarden uit 3 werelddelen.
Proefcommentaren:
- Terrazas de los Andes, chardonnay, Mendoza, 2023, Argentinië
1300 meter. 100% chardonnay
Helder witgeel. Geel fruit, citrustoetsen. Fris zuur, redelijk mollig. Goede balans.Ietwat hogere alcoholgehalte niet merkbaar. Lekkere gemiddelde afdronk. Zeer goed gemaakte sappige verfrissende wijn.
2. Envinate, Benje, Ycoden-Daute-Isora, 2021, Tenerife, Spanje
1000 meter. 95% listan prieto, 5% tintilla.
Kersrood. Vuursteen en pruimen. Na uitvoerig walsen nog bosbes en krieken op brandewijn. Veel zuren, rijpe tannine. Medium bodied. Fruiterig tot in de afdronk. Erg ‘crispy’ fruitige karakterwijn.
3. Campos de Solana, Encuentro, Tarija, 2021, Bolivia
1850 meter. Blend van tannat en malbec.
Donkere wijn. Intense geur. Chocolade, vanille, steranijs, zwarte bes, bramen, bosaarbei, speculaas en zoethout. Veel fraîcheur naast ronde tannine. Mollig, rijp, geconcentreerd. Fijn donker fruit.
Powerwijn met klasse.
4. Michelini i Mufatto, La Cautiva, Valle de Uco, Mendoza, 2020, Argentinië
1600 meter. 100% malbec.
Diepgekleurd. Zwarte kersen, bosbes, aarde, gekookte pruimen. Veel maar goede tannine, veel zuren. Sappige compacte smaak. Lange afdronk. Karafferen om nu te drinken.
Mooie krachtige bewaarwijn.
5. Grosjean, Torrette Supérieur vigne Rovettaz, Valle d’Aosta, 2022, Italië
Geklasseerd als ‘heroic vineyard’ op 700 meter met 30% stijging. 10% cornalin, 80% petit rouge en 10% fumin.
Donkerkersrood en helder. Frambozen, bosaardbei, cassis, pruimen, viooltjes en wat specerijen. Mooi in het verfijnde sappige fruit geïntegreerd zuur. Rijpe tannine. Medium alcohol. Evenwichtig. Minerale afdronk.
Sappige, snoeperige, elegante wijn.
6. Aranjuez, Tarija, 2020, Bolivia
1600 meter. 100% cabernet franc.
Donkere wijn. Aanvankelijk reductiegeur. Na uitvoerig walsen bosbes, chocolade, koffie, aubergine, pruimen en vanille. Vlezige wijn. Mondvullend met puntig smaakeinde. Fris zuur naast rijpe tannine. Fruit mist wat finesse. Gemiddelde afdronk.
Zonnige correct gemaakte slobberwijn.
7. Ao Yun, Shangri-La, 2018, China
2600 meter. 60% cabernet sauvignon, 19% cabernet franc, 10% merlot, 7% syrah, 4% petit verdot.
Donker, schitterend. Heerlijke geur: vanille, koffie, zwarte bes, braam, chocolade, tabak, kruiden, zoethout. Complex. Fijne zuren in balans met veel ragfijne rijpe tannine. Heel fijn fruit. Lange afdronk.
Peperdure wereldklasse cultwijn.
