We proefden 7 cru’s uit de Beaujolais
Slachtoffer van je eigen succes, wegkwijnen in de schaduw van je grote broer en negatieve reclame door een schandaal in je familie. Dat is samengevat wat Beaujolais als wijnstreek is overkomen. Tijd dus om het daar eens over te hebben en een ander licht te werpen op dit mooie wijngebied. Op zoek naar de betere Beaujolais.
Media
Vliegtuigladingen Beaujolais Nouveau gaan richting Japan en China waar mensen in zwembaden vol met hun geliefkoosde fruitige wijn uitbundig genieten en bijpassende gemaksvoeding verorberen. We hebben het over het allergoedkoopste product dat Beaujolais te bieden heeft. Een wijn die snel vergist, onder koolzuurgas, en na maximaal 2 maanden volgend op de oogst al in het glas zit.
In de jaren ’80 en ’90 van de vorige eeuw werden zo 60 miljoen flessen van dit type verkocht. Ook bij ons vond men op de derde donderdag van november in vele restaurants de Beaujolais Nouveau op de kaart. Deze jonge wijn was lang daarvoor te vinden in de kleine restaurants van Lyon. Toen de wijn in de jaren ’70 ook in de rest van Frankrijk langzaam bekend werd, kreeg een zekere Jean Tixier een gouden idee.
Als ervaren rot in de reclamewereld zette hij de jaarlijkse lancering van de nieuwe Beaujolais jaargang op poten. Toen in 1975 een roman van René Fallet verscheen met de titel ‘Le Nouveau Beaujolais est arrivé’ was de slogan geboren. Jean Tixier schakelde Franse mediavedetten in om de wijn te promoten en het succes was immens. Na Frankrijk volgden Groot-Brittannië en de rest van Europa. De media pikten er gretig op in.
Toen het succes hier begon te slabakken, kwamen Bangkok, Beijing, Seoul en Moskou in de kijker als officiële steden om de wijn te lanceren. De grote ‘négociant’ Georges Duboeuf was een van de drijvende krachten. Hij heeft ook in de USA de Beaujolais Nouveau groot gemaakt. Diezelfde Georges Duboeuf zat begin deze eeuw enkele maanden in de cel omdat hij goedkope wijnen als dure Beaujolais cru had verkocht. Ai!
Communicatie
Op zich is het verwonderlijk dat een wijnherkomstgebied zijn bekendheid creëert met haar eenvoudigste en minst dure wijn. Uiteraard zit de nabijheid van de bekende Bourgognestreek daar voor iets tussen. Het is immers moeilijk op te vallen als je goed bent tussen wereldsterren. Vandaag is de hype voorbij en het imago van Beaujolais niet goed. De associatie met goedkope, lichte, jonge wijn speelt de regio duidelijk parten.
Intussen is de communicatie veranderd. Met ‘Les Beaujolais Nouveaux’ probeert men de jonge wijn als een vrolijke wijn voor jonge mensen neer te zetten. Maar hoopt men ook de aandacht te vestigen op alle andere wijnen uit dit gebied. Het accent ligt op de diversiteit aan wijnen die Beaujolais te bieden heeft. Tegelijkertijd hebben 37 ‘lieux-dits’ (dat zijn met naam benoemde specifieke percelen binnen een herkomstgebied) zich bij het INAO kandidaat gesteld als ‘premier cru’.
Er beweegt dus wat. Toch is het aanbod van echte goede Beaujolais wijnen hier in onze contreiën mager. Dat is jammer. Ze verdienen beter. Een rit met de auto door de streek biedt je prachtige landschappen, wondermooie kastelen, fantastische wijnkelders, hartelijke mensen en heerlijke gastronomie. Je vindt hier zo’n 12.500ha wijngaarden waarmee iets meer dan een half miljoen hectoliter wijn per jaar wordt geproduceerd.
Global geopark
Gemiddeld beslaat de oppervlakte van een wijnhuis in de Beaujolais 8ha. Al zijn er best grote wijndomeinen in het totaal van pakweg 2.000 naast nog 9 cooperatieve kelders en 197 wijnhandelaars. Hun wijnvelden vind je in een heuvelachtig landschap op ongeveer 200 à 400 meter hoogte. De hoogste piek is de Mont Saint-Rigaud met z’n 1.009 meter. Unesco riep het hele gebied in 2018 uit als Global Geopark. Mooi dus!
Onderzeese vulkaanuitbarstingen 400 miljoen jaar geleden en tectonische aardverschuivingen 300 miljoen jaar geleden, toen Beaujolais niet meer onder zee lag maar 10.000 meter hoog was, zijn de oorzaken van de blauwe hardsteen en het graniet in de bodem vandaag. Voeg daar nog de minerale afzettingen van over 65 miljoen jaar aan toe en je hebt met deze goudkleurige kalksteen alle stenen in de leem en het zand.
Deze wijnstreek net boven Lyon kent 12 officiële herkomstgebieden. De eerste is de AOP Beaujolais. Het behelst 72 dorpen vooral in het Zuiden en het Noord-Oosten. Meer dan de helft van zijn wijnen wordt als Beaujolais Nouveau vermarkt. Een trapje hoger zit de AOP Beaujolais Villages. De 38 gemeenten binnen deze aanduiding mogen de ‘villages’ aanduiding op hun etiket zetten als ze zich ook houden aan de regels van deze AOP.
10 toppers
Bovenaan staan de 10 cru’s. Het zijn de sierstukken in het Beaujolais aanbod en liggen allemaal in het Noorden van deze wijnstreek. Hier vind je de meer complexe, intense en goed gestructureerde wijnen. Dit segment is goed voor 30% van de omzet en bestaat zowel uit jong te drinken als te bewaren wijnen. Als cru mag je dus de naam van de bijhorende AOP op je etiket zetten. Daarenboven heeft elke cru ook meerdere ‘lieux-dits’ die ook vermeld mogen worden als alle druiven uit dat perceel komen.
Witte wijn is gemaakt van chardonnay en mag enkel verkocht worden onder de AOP’s Beaujolais en Beaujolais Villages. Gamay speelt de hoofdrol in de rode wijnen van de 10 cru’s. Dan hebben we het over de ‘Gamay Noir à jus blanc’. Het is een kruising van de Gouais Blanc en de Pinot Noir. Hij wordt zo genoemd om ‘m te onderscheiden van de andere Gamay druiven met meer gekleurd sap: die van Bouze, Chaudenai en Fréaux.
Chiroubles is een hoog gelegen cru, op gemiddeld 400 meter, en geeft fijne fruitige wijnen. Er zit veel graniet in de bodem van deze 280ha tellende AOP. De druiven zijn hier meestal 5 à 10 dagen later rijp dan in de andere cru’s. Op de hellingen is het geregeld hard werken om erosie tegen te gaan. Bekend lieux-dits zijn Javernand, Bel-Air, Les Pontheux, Chatenay, Les Roches, Tempère, Fontenelle, Rochefort, Grille Midi en Les Bonnes.
Chénas is met z’n 225ha best bekend bij ons. Het was de favoriete wijn van Lodewijk XIII en dankt zijn naam aan de eeuwen geleden geplantte eikenbomen in dit gebied. Hier worden vaak bewaarwijnen gemaakt. De lieux-dits met een goede reputatie zijn Au Bois Retour, Les Brureaux, En Rémont, Les Journets, Les Gandelins, En Melardière, Les Daroux, En Perelle, En Nervat en Aux Blémonts.
Brouilly situeert zich overheen 6 gemeenten waarvan geen enkele zijn naam draagt : Cercié, Saint-Lager, Charentay, Odenas, Saint-Etienne-la-Varenne en Quincié. Blikvanger is het Château de La Chaize in Odenas met een groot wijndomein en schitterende wijnkelder. Dit is de grootste cru met 1.160ha. Saburin, Pisse-vieille, Briante, Pierreux, Combiaty,Les Platures, Les Nazins, La Roche, Les Bruyères en La Terrière zijn de lieux-dits die er uit springen.
De cru Côte de Brouilly strekt zich uit over de flanken van de Mont Brouilly. Naast graniet vind je hier wat meer vulkanische blauwe hardsteen. De hellingen in deze 295ha tellende AOP zijn steil. Dat betekent veel manueel werk. Karaktervolle wijnen worden hier gemaakt. Wat meer bekende lieux-dits zijn onder andere: Chardignon, L’Héronde, Croix Dessaigne, La Poyebade, Chavannes, Le Pavé, Godefroy, Berthaudières, Gilets en Brulhié.
Bij Fleurie denk je meteen aan bloemen. Dat is wat er lokaal ook gezegd wordt over de wijnen uit deze cru. Veel van zijn wijnen gaan naar Zwitserland. In de 790ha wijnvelden tref je ook mooie lieux-dits aan als La Madone, Grille-Midi, Les Labourons, Les Moriers, Les Garants, La Presle, La Chapelle des Bois, Grand Pré, La Roilette en Champagne. De naam Fleuri komt trouwens niet van bloemen maar verwijst naar een Romeinse legionair.
Morgon zou vaak mondvullende wijnen opleveren. In Le Caveau de Morgon kan je de verschillende ‘terroirs’ binnen de lieux-dits gaan proeven. Percelen om extra aandacht aan te geven zijn Côte du Py, Aux Charmes, Corcelette, Grands Cras, Douby, Aux Chênes, Javernières, Château Gaillard, Bellevue en Fontriante. Morgon is een cru van grote oppervlakte met zijn 1.100ha.
‘Le Seigneur du Beaujolais’ is de eretitel voor de cru Moulin-à-Vent. Het gebied wordt ongekende kwaliteiten toegekend en is dan ook de meest bekende AOP. Naast graniet zit er veel mangaan in de grond van deze 630ha tellende AOP. Dat mangaan werd tot in 1919 gedolven in de mijn van Romanèche-Thorins. Aux Caves, Au Michelon, Les Verillats, Champ de Cour, La Rochelle, Rochenoire, Le Moulin à Vent, Les Thorins, La Tour du Bief en Le Dime zijn de wat meer bekende lieux-dits.
Régnié dankt zijn naam een het gelijknamige dorpje. Het staat bekend voor zijn elegant en fruitig karakter. Vroeger kon je deze wijnen terugvinden in zowat alle Parijse bistrots. Het areaal van deze cru beslaat 380ha op gemiddeld 350 meter hoogte. Lieux-dits om in de gaten te houden zijn La Pierre, La Haute Plaigne, Les Bruyères, Les Reyssiers, Vallières, Croix Penet, Oeillat, Les Braves, Les Chastys en Les Forchets.
Verdeeld over 4 gemeenten ligt Juliénas perfect gericht naar de zon. Naast de eerder genoemde stenen vind je hier meer klei in de bodem. De naam van deze AOP zou rechtstreeks verband houden met Julius César en wijnkarakteristieken genoemd op de officiële wesite ook. In deze 450ha liggen volgende goede lieux-dits : Berthet, Les Poupets, La Bottière, Bauvernay, Bessay, Vayolette, Las Capitans en Les Crots.
Saint-Amour is de cru die bij ons rond Valentijnsdag het meest verkocht wordt. Lichte wijnen komen er doorgaans uit deze AOP van 310ha. De gemeente met dezelfde naam doet zijn uiterste best om de meest romantische te zijn. Al is de andere gemeente Bellevue ook niet te vergeten. Hier zijn goede lieux-dits Les Ravinets, Au Breuil, Le Clos des Guillons, A la Folie, Clos du Chapitre, Côte de Besset, Aux Pierres en La Bruyère.
Uniek
Een bezoek aan deze streek is zeker de moeite waard. Wijnmakers zien je graag komen. Bij La Maison Des Beaujolais in Belleville vind je een bijna allesomvattend collectie aan Beaujolais wijnen. Sommelier en eigenaar Guillaume Mithieux legt je vakkundig uit wat de sterkte is van dit gebied. En je kan er ook eten en blijven slapen. Een ideaal startpunt voor een verkenning van de regio.
Laat die derde donderdag van november maar aan je voorbij gaan. Vergeet schandalen en denk verder dan jong fruitgeweld. Het is tijd om serieus te proeven van wat Beaujolais te bieden heeft. Zeker in zijn 10 cru’s. Stuk voor stuk herkomstgebieden met een uniek karakter en een eigen stijl. Met verschillende percelen die de eigenheid van hun terroir reflecteren in het glas. Nu en soms ook na jaren flesrijping. Hij bestaat, de betere Beaujolais ! Meer nog, er zijn er veel en ze wachten op uw oordeel. « Dégustons ! »
Geproefd
Met de hulp van Guillaume Mithieux van La Maison Des Beaujolais stelden we een selectie samen van 7 wijnen uit 7 verschillende cru’s. Het Oenotopia proefpanel onderwierp ze aan een vakkundige analyse en stelde vast dat Beaujolais bangelijk goed kan zijn.
Domaine des Marrans, Aux Côtes, Chiroubles, 2022, €18,00
Mathieu Méland laat deze lieux-dit 12 maanden rijpen in oude vaten. Geuren van zwarte bessen, bramen en gestoofd rood fruit met nog iets kruidigs. Frisse, sappige smaak met veel fruit en nog wat kruiden. Mooie zuren, rijpe tannine. Gemiddelde afdronk.
Fruitige, ‘easy-drinking’ wijn met kruidentoets.Domaine D. Piron, Quartz, Chénas, 2020, €18,00
Quartz verwijst naar het kwartsiet in de bodem waar de wijnstokken van 60 jaar oud staan. Vuursteen, fumé en rode kersen associëren we met wat we ruiken. Veel zuren proeven we, maar ook goede tannine. Medium-bodied wijn van fijn fruit met redelijke afdronk.
Minerale, strakke wijn.Château de la Chaize,Vers les Pins, Brouilly, 2020, €28,00
Er zit veel graniet in dit perceel met naam van het prachtige kasteel de La Chaize. Viooltjes, aardbeien, bramen en roze snoepjes menen we waar te nemen in ons glas. Wat volgt is mondvullend met een hele goede balans tussen zuur, tannine en fruit. Dat fruit smaakt verfijnd tot in de lange afdronk.
Elegante fruitige wijn.Château Thivin, La Chapelle, Côte de Brouilly, 2023, €26,00
Al 6 generaties maakt de familie Geoffray hier wijn. Deze La Chapelle is van oude wijnstokken van rond de 60 jaar op een bodem van blauwe hardsteen. Fijn rood fruit en iets aards stijgt op uit het glas. Na walsen nog zwart fruit en meer aadse geuren. Frisse zuren in de aanzet dan fijn rood en zwart fruit en vervolgens veel fijne tannine voor een Gamay. Wijn met nog wat rijpingspotentieel eindigend in een gemiddelde afdronk.
Aardse sappige krachtpatserwijn.Domaines de Nugues, Les Côtes, Fleurie, 2020, €27,00
Gilles Gelin is de man achter deze wijn van 70 jaar oude wijnstokken van een wijngaard met naamaanduiding. De wijn rijpte 22 maanden in foeders. De geur is ingetogen en lijkt op kersen, bosaardbeien, een beetje drop en wat chocolade. Mooie concentratie in de zachte smaak die fris is door het evenwichtige zuur en gesteund wordt door rijpe tannine. Op het einde merken we een duidelijke toets van ‘caramel salé’. Ook in de zachte, warme afdronk.
Bourgondische ‘charpenté wijn.Domaine Mee Godard, Morgon Côte de Py, 2022, €34,00
Mee Godard is geadopteerd uit Korea, groeide op in Lyon, studeerde biologische en chemische aspecten van wijn maken in de USA en werd verliefd op de Beaujolais. Haar 12 maanden in foeders gerijpte Côte de Py Morgon geeft aroma’s van pruimen, bosaardbeien, kruiden en pruimen maar allemaal op een erg ingetogen manier. Veel fraîcheur in de mond met fijnsmakend fruit en goede tannine. Zacht van karakter en lang van afdronk.
Intrigerende vrouwelijke wijn.Domaine Paul Janin & Fils, Les Greneriers, Moulin-à-Vent, 2022, €35,00
In deze lieux-dit staan de wijnstokken die geplant werden net voor WOI. De opbrengsten zijn dus laag met zo’n 25hl/ha. Het resultaat geeft een boeket van rood en zwart fruit met wat chocoladekorrels en koffiepoeder eroverheen gestrooid. We proeven datzelfde fruit met nog wat specerijen en zelfs wat drop. Zuren en rijpe tannine houden elkaar perfect in balans. De smaak is verfijnd en het geheel eindigt in een lange afdronk.
Klassevolle oude bekende in het glas.Zeven wijnen uit evenveel cru’s. Het resultaat is bijzonder goed. Vergeet vooroordelen, vergeet Beaujolais Nouveau. Dit zijn allemaal uitstekende wijnen en bovendien heel verschillende in wijnstijl. En toch allemaal Gamay uit de Beaujolais. Als slechts zeven wijnen dit resultaat geven, hoe zit het dan met de rest ? Reden genoeg om naar daar te gaan en dit verder te ontdekken. Beaujolais, je vais arriver !