Waarom ruiken aan wijn zoveel meer is dan geuren herkennen, hoe onze hersenen wijnaroma’s interpreteren en waarom een goed getrainde neus een van de belangrijkste instrumenten van de wijnproever is.

Geuren
Wijn ruiken is iets complexer dan eenvoudigweg enkele bekende aroma’s herkennen. Achter iedere geurwaarneming schuilt een samenspel van chemische verbindingen, reukreceptoren, hersenactiviteit, herinneringen en persoonlijke ervaringen. Wat gebeurt er precies wanneer we aan een glas wijn ruiken? En kunnen we ons reukvermogen werkelijk trainen?
Een van de meest fascinerende eigenschappen van wijn is dat zijn aroma’s niet uitsluitend afkomstig zijn van de druif. Ze ontstaan en veranderen tijdens een ingewikkeld geheel van biologische, microbiologische en chemische processen. Wetenschappers hebben inmiddels honderden vluchtige verbindingen in druiven en wijn geïdentificeerd. Toch dragen ze niet allemaal in dezelfde mate bij aan de geurbeleving.
Sommige stoffen komen in relatief hoge concentraties voor, maar hebben nauwelijks een herkenbare geur. Andere zijn al in bijzonder kleine hoeveelheden waarneembaar en kunnen het karakter van een wijn sterk beïnvloeden. Bovendien kunnen verschillende moleculen elkaars geurindruk versterken, veranderen of onderdrukken. De druivensoort bepaalt in belangrijke mate het aromatische uitgangspunt van de wijn.
Sommige druivenrassen bevatten relatief veel direct waarneembare aromatische stoffen. Andere bevatten vooral geurloze voorlopers, die pas tijdens de vinificatie of rijping worden omgezet in geuractieve moleculen. Dit verklaart waarom druiven die aan de wijnstok weinig uitgesproken ruiken, toch bijzonder aromatische wijnen kunnen opleveren.
Naast primaire aroma’s zijn er ook de fermentatiegeuren. Wanneer druivensap vergist, zetten gisten suikers om in alcohol en koolstofdioxide. Tijdens de vergisting produceren die gisten ook talrijke andere verbindingen, waaronder esters, hogere alcoholen, vetzuren en aldehyden. Ze kunnen bovendien aromavoorlopers uit de druif omzetten in geuractieve stoffen.
Esters zijn bijzonder interessant omdat veel ervan een fruitig karakter hebben. Zo kunnen bepaalde esters aroma’s oproepen van banaan, peer, appel, ananas of ander fruit. Dit verklaart waarom een wijn fruitige aroma’s kan ontwikkelen die niet rechtstreeks uit de druif afkomstig zijn. De giststam, de vergistingstemperatuur, de voedingsstoffen en de samenstelling van het druivensap beïnvloeden welke aromatische moleculen ontstaan.
Aromatische verbindingen
De honderden vluchtige chemische moleculen die verantwoordelijk zijn voor de geur en, indirect ook, de smaak van de wijn vormen dus aromatische verbindingen. Deze verbindingen komen vrij wanneer ze verdampen en via de neus, zowel direct als retronazaal na het inslikken of uitspuwen van de wijn, in het glas worden waargenomen.
Een belangrijke groep aromatische verbindingen zijn de terpenen. Die zijn onder andere verantwoordelijk voor bloemige en citrusachtige aroma’s. Ze spelen een belangrijke rol bij aromatische druivenrassen zoals muscat, gewürztraminer en riesling. Bekende voorbeelden zijn linalool, dat aan bloemen en citrus doet denken, en geraniol, dat geassocieerd wordt met rozen.
De groep van de methoxypyrazines geeft groene, plantaardige aroma’s, zoals groene paprika, vers gras en soms groene kruiden. Ze zijn onder andere waarneembaar bij cabernet sauvignon, cabernet franc en sauvignon blanc. Hun aanwezigheid hangt samen met het druivenras en de rijpingsomstandigheden. Een bescheiden hoeveelheid kan bijdragen aan de herkenbaarheid en complexiteit van de wijn. Een te uitgesproken aanwezigheid kan daarentegen een onrijpe of te vegetale indruk geven.
Bepaalde zwavelhoudende aromastoffen, waaronder 3MH en 4MMP, dragen bij aan aroma’s van passievrucht, grapefruit, kruisbes en buxus. Dat is de groep van de vluchtige thiolen binnen de aromatische verbindingen. Ze zijn bijzonder belangrijk in verschillende stijlen van sauvignon blanc. Veel van deze aroma’s worden pas tijdens de alcoholische vergisting vrijgemaakt uit geurloze voorlopers die al in de druif aanwezig waren.
De groep aromatische verbindingen van de norisoprenoïden kunnen geuren van bloemen, fruit, viooltjes en gedroogd fruit opleveren. Sommige ontwikkelen zich verder tijdens de rijping. Een bekend voorbeeld is TDN, een verbinding die bij bepaalde gerijpte rieslings een herkenbare petroleumachtige geur kan veroorzaken.
Een recent wetenschappelijk overzicht uit 2026 bevestigt dat de ontwikkeling van deze aromatische stoffen afhankelijk is van het samenspel tussen druivenras, rijpheid, klimaat, wijngaardbeheer en de aanwezigheid van aromavoorlopers. En dat geeft een geurige mix van de primaire druifkarakteristieke aroma’s met deze van zowel de vergisting als de rijping.
Na de alcoholische vergisting blijft het aromatische profiel verder evolueren. Een malolactische omzetting kan bijvoorbeeld bijdragen aan een zachter en soms boterachtig karakter, onder andere door de vorming van diacetyl. Rijping op de gistbezinksel, ook wel ‘sur lie’ genoemd, kan bijdragen aan complexiteit en aroma’s die doen denken aan brooddeeg, gist of gebak. Vooral bij traditionele mousserende wijnen kan langdurig contact met afgestorven gistcellen tot herkenbare brioche- en biscuitachtige nuances leiden.
Houtlagering kan eveneens een specifieke aromatische invloed hebben. Afhankelijk van het type hout, de toastgraad, het formaat en de ouderdom van het vat kunnen aroma’s ontstaan van vanille, kokos, kruidnagel, toast, rook of cederhout. Bij flesrijping ontwikkelen zich vervolgens nieuwe geurindrukken door langzame chemische veranderingen. Het jeugdige fruit kan geleidelijk evolueren naar aroma’s van gedroogd fruit, honing, noten, tabak, leder of bosgrond.
Onze neus
Om wijnaroma’s te begrijpen, moeten we ook begrijpen hoe onze neus werkt. Het reukvermogen is een bijzonder verfijnd zintuig. Onze neus kan een enorme verscheidenheid aan geurmoleculen detecteren, terwijl onze hersenen die signalen omzetten in herkenbare geurwaarnemingen. Wanneer we aan een glas wijn ruiken, verdampen vluchtige moleculen uit de wijn. Ze vermengen zich met de ingeademde lucht en bereiken het reukepitheel, een gespecialiseerd weefsel bovenaan in de neusholte. Daar bevinden zich de reukzintuigcellen, die voorzien zijn van gespecialiseerde receptoren.
Bij mensen zijn ongeveer 400 verschillende functionele typen reukreceptoren bekend. Die kunnen op uiteenlopende geurstoffen reageren. Het systeem werkt niet volgens het eenvoudige principe van één geurstof per receptor. Een bepaalde geurmolecule kan namelijk meerdere receptortypen activeren. Omgekeerd kan één receptortype reageren op verschillende moleculen.
De combinatie van geactiveerde receptoren vormt een soort patroon, dat via zenuwsignalen naar de reukbol en verschillende hersengebieden wordt doorgestuurd. Daar wordt het patroon verwerkt en gekoppeld aan geheugen, emoties en eerder opgedane ervaringen. Zo kunnen we een onbekende combinatie van moleculen plotseling herkennen als aardbei, roos, koffie of natte aarde.
Dat verklaart ook waarom geuren bijzonder sterke herinneringen kunnen oproepen. Een geur kan ons onmiddellijk terugbrengen naar de keuken van onze grootouders, een wandeling in een bos of een vakantie uit onze jeugd. Voor wijnproevers is die verbinding met het geheugen van grote waarde. Het reukvermogen verschilt aanzienlijk van persoon tot persoon. Een deel van die verschillen is genetisch bepaald.
In een studie gepubliceerd in Proceedings of the National Academy of Sciences in 2019 onderzochten wetenschappers hoe genetische variaties in reukreceptoren samenhangen met geurperceptie. Ze vonden dat verschillen in bepaalde receptorgenen invloed kunnen hebben op hoe intens of aangenaam specifieke geurstoffen worden ervaren. Dit betekent dat twee mensen letterlijk een andere gevoeligheid kunnen hebben voor dezelfde geurmolecule.
Sommige mensen kunnen een bepaalde geurstof al in uiterst lage concentraties waarnemen, terwijl anderen een veel hogere concentratie nodig hebben. Ook leeftijd, gezondheid, aandacht, ervaring, geurherinneringen en culturele achtergrond spelen een rol. Iemand die is opgegroeid tussen mediterrane kruiden zal rozemarijn, tijm of salie misschien sneller kunnen benoemen dan iemand die deze geuren nauwelijks kent.
Omgekeerd zal iemand die veel tropisch fruit eet mogelijk gemakkelijker nuances van passievrucht, lychee of guave herkennen. Dat betekent niet noodzakelijk dat de ene persoon een betere neus heeft dan de andere. Hij beschikt mogelijk over een uitgebreider of anders opgebouwd geurgeheugen en dus niet noodzakelijk over een biologisch gevoeligere neus. Het verschil zit vaak in de manier waarop hij geuren verwerkt, onthoudt, vergelijkt en benoemt.
Twee mensen kunnen grotendeels dezelfde aromatische prikkels hebben waargenomen. Het verschil is misschien dat de tweede proever de geurindrukken kan koppelen aan eerdere ervaringen en daar nauwkeurige woorden voor heeft dan de eerste persoon. Dat vermogen noemen we geurherkenning en geuridentificatie. Het wordt sterker naarmate we meer geuren bewust waarnemen, opslaan in ons geheugen en later opnieuw proberen te herkennen. Daarom is geurtraining een van de meest waardevolle onderdelen van een wijnopleiding.
Soms wordt gezegd dat mensen hun reukvermogen verliezen omdat ze hun neus in de moderne maatschappij onvoldoende gebruiken. Daarvoor bestaat geen overtuigend wetenschappelijk bewijs als algemene verklaring. Ons reukvermogen wordt voortdurend blootgesteld aan geurprikkels, ook wanneer we daar niet bewust aandacht aan besteden.
Wat wel klopt, is dat we door onvoldoende bewuste aandacht minder vaardig kunnen zijn in het herkennen en benoemen van geuren. Er bestaat dus een belangrijk verschil tussen een verminderd biologisch reukvermogen en een onvoldoende ontwikkeld vermogen om geuren te identificeren.
Het herkennen van aroma’s vraagt echt geen uitzonderlijk reukvermogen. Het is vooral een kwestie van aandacht, oefening en het opbouwen van een geurgeheugen. En ook een kwestie van proeftechniek. Een groot deel van wat we als smaak ervaren wordt eigenlijk bepaald door onze reukzin.
Geurtechniek
De geur van wijn geeft ons voor het effectief proeven al informatie over verschillende eigenschappen zoals het druivenras, het klimaat, de vinificatie, de rijping, de kwaliteit en de ontwikkeling. Onze neus is dus een essentieel element van een goede wijnbespreking. Starten doe je door te ruiken zonder het glas te bewegen.
Stel jezelf enkele eenvoudige vragen. Is de geur intens of eerder subtiel? Ruikt de wijn fris, fruitig, bloemig, kruidig of eerder aards? Zijn de aroma’s aangenaam en zuiver? Herken je onmiddellijk een bepaalde geur? Deze eerste indruk is belangrijk omdat sommige vluchtige aroma’s heel snel waarneembaar zijn. Daarna kan je voorzichtig walsen met het glas.
Door het glas zachtjes rond te draaien, komt de wijn in beweging en worden meer vluchtige aromastoffen vrijgegeven. Ruik vervolgens opnieuw. Vaak ontdek je nu extra geuren die bij de eerste indruk minder duidelijk aanwezig waren. Werk hierbij van algemeen naar specifiek. Een veelgemaakte fout is dat wijnliefhebbers onmiddellijk heel specifieke geuren proberen te benoemen. Het is gemakkelijker om stapsgewijs te werken.
Een voorbeeld ter verduidelijking:
Fruitig → rood fruit → kersen → rijpe zwarte kersen
Of: Bloemig → witte bloemen → oranjebloesem
Of: Kruidig → specerijen → zwarte peper
Naast het herkennen van afzonderlijke aroma’s is het belangrijk om hun intensiteit te beoordelen. Je kunt hiervoor vijf niveaus gebruiken:
- Licht: de aroma’s zijn nauwelijks waarneembaar.
- Matig (-): de geur is subtiel en terughoudend.
- Matig: de aroma’s zijn duidelijk herkenbaar, maar niet uitgesproken.
- Matig (+): de wijn heeft een expressieve en vrij krachtige geur.
- Uitgesproken: de aroma’s zijn bijzonder intens en onmiddellijk herkenbaar.
Om wijn op een gestructureerde manier te bespreken, kun je de geuren verder onderverdelen in herkenbare categorieën. Hier is een overzicht in 10 groepen:
Categorie 1: Fruitige aroma’s
Fruit is wellicht de belangrijkste en meest herkenbare geurcategorie in wijn. Fruitige aroma’s kunnen veel vertellen over het druivenras, de rijpheid van de druiven en het klimaat waarin ze groeiden.
A. Citrusfruit
Deze aroma’s geven vaak een frisse, levendige indruk.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Citroen | Riesling, chablis, albariño |
| Limoen | Riesling, sauvignon blanc |
| Grapefruit | Sauvignon blanc, vermentino |
| Sinaasappel | Gewürztraminer, muscat |
| Mandarijn | Riesling, gewürztraminer |
| Citroenschil | Champagne, chenin blanc |
B. Groen fruit
Groene fruitaroma’s komen vaak voor in frisse witte wijnen, vooral wanneer de druiven in een relatief koel klimaat worden verbouwd.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Groene appel | Chardonnay, riesling, champagne |
| Groene peer | Pinot blanc, pinot grigio |
| Kruisbes | Sauvignon blanc |
| Kweepeer | Chenin blanc |
| Rijpe peer | Pinot gris, chardonnay |
C. Steenfruit
Steenfruit verwijst naar vruchten met een grote pit. Deze geuren zijn vaak aanwezig in witte wijnen met iets rijpere fruitaroma’s.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Witte perzik | Viognier, riesling |
| Gele perzik | Chardonnay, viognier |
| Abrikoos | Viognier, gewürztraminer |
| Nectarine | Chardonnay, chenin blanc |
| Mirabelpruim | Pinot gris, riesling |
D. Tropisch fruit
Tropische fruitaroma’s worden vaak geassocieerd met rijpere witte wijnen, al kunnen ze ook voortkomen uit het druivenras en de vinificatie.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Ananas | Chardonnay uit warmere gebieden |
| Mango | Viognier, rijpe sauvignon blanc |
| Passievrucht | Sauvignon blanc uit Nieuw-Zeeland |
| Lychee | Gewürztraminer |
| Papaja | Rijpe chardonnay |
| Guave | Sauvignon blanc uit warmere klimaten |
| Banaan | Jonge beaujolais, bepaalde wijnen met koolzuurmaceratie |
E. Rood fruit
Rood fruit is een klassieke geurcategorie voor lichtere tot middelzware rode wijnen.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Aardbei | Pinot noir, gamay, grenache |
| Framboos | Pinot noir, gamay |
| Rode kers | Pinot noir, sangiovese |
| Rode bes | Pinot noir, cabernet franc |
| Cranberry | Pinot noir uit koele gebieden |
| Rode pruim | Merlot, tempranillo |
F. Zwart fruit
Zwart fruit komt vaak voor bij krachtigere rode wijnen, maar ook bij elegantere exemplaren van druivenrassen die van nature donker fruit vertonen.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Zwarte bes | Cabernet sauvignon |
| Braam | Syrah, malbec, zinfandel |
| Blauwe bes | Malbec, merlot |
| Zwarte kers | Merlot, tempranillo |
| Zwarte pruim | Merlot, shiraz |
Categorie 2: Bloemige aroma’s
Bloemige aroma’s geven wijn vaak een elegant, verfijnd of bijzonder aromatisch karakter. Ze komen zowel voor in witte als in rode wijnen.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Rozen | Gewürztraminer, muscat |
| Viooltjes | Syrah, nebbiolo, malbec |
| Acaciabloesem | Chardonnay, chenin blanc |
| Kamperfoelie | Viognier, chenin blanc |
| Jasmijn | Torrontés, muscat |
| Oranjebloesem | Muscat, gewürztraminer |
| Vlierbloesem | Sauvignon blanc |
| Lavendel | Grenache, syrah |
| Lindebloesem | Riesling |
Bloemige aroma’s zijn vaak subtiel, maar kunnen een wijn bijzonder herkenbaar maken. Een dergelijke neus kan kenmerkend zijn voor een elegante viognier.
Categorie 3: Plantaardige en groene aroma’s
Niet alle wijnaroma’s zijn fruitig of bloemig. Sommige wijnen vertonen uitgesproken groene of plantaardige toetsen. Deze aroma’s kunnen een typische eigenschap van het druivenras zijn. Soms wijzen uitgesproken groene geuren echter op onvoldoende rijpe druiven.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Vers gemaaid gras | Sauvignon blanc |
| Groene paprika | Cabernet franc, cabernet sauvignon |
| Tomatenblad | Sauvignon blanc, cabernet franc |
| Brandnetel | Sauvignon blanc |
| Asperge | Sauvignon blanc |
| Artisjok | Sommige witte wijnen |
| Groene kruiden | Cabernet franc |
| Hooi | Sommige witte wijnen, vooral met rijping |
Categorie 4: Kruidige aroma’s
Kruidigheid behoort tot de boeiendste aspecten van wijn. Hierbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen verse kruiden, gedroogde kruiden en specerijen.
A. Aromatische kruiden
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Tijm | Grenache, syrah |
| Rozemarijn | Zuidelijke Rhône, mourvèdre |
| Laurier | Cabernet sauvignon, tempranillo |
| Munt | Cabernet sauvignon, bepaalde Australische rode wijnen |
| Eucalyptus | Cabernet sauvignon, shiraz |
| Salie | Sangiovese, grenache |
| Venkel | Vermentino, sommige mediterrane witte wijnen |
| Oregano | Grenache, mourvèdre |
Bij Zuid-Franse wijnen spreekt men regelmatig over ‘garrigue’. Deze term verwijst naar de geur van mediterrane begroeiing, met onder andere tijm, rozemarijn, lavendel en andere aromatische struiken.
B. Specerijen
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Zwarte peper | Syrah |
| Witte peper | Grüner veltliner |
| Kruidnagel | Houtgerijpte rode wijnen |
| Kaneel | Grenache, houtgerijpte tempranillo |
| Nootmuskaat | Houtgerijpte chardonnay |
| Steranijs | Syrah, nebbiolo |
| Zoethout | Syrah, mourvèdre, nebbiolo |
| Gember | Gewürztraminer, sommige aromatische witte wijnen |
Sommige kruidige aroma’s zijn afkomstig van de druif zelf. Andere worden veroorzaakt of versterkt door de rijping op houten vaten.
Categorie 5: Houtgerelateerde aroma’s
Veel wijnen rijpen gedurende een bepaalde periode op houten vaten. Vooral eikenhout kan herkenbare geuren aan wijn toevoegen. De intensiteit en het karakter hangen onder meer af van:
- De herkomst van het eikenhout.
- De grootte en leeftijd van het vat.
- De mate waarin het hout werd getoast.
- De duur van de houtrijping.
| Aroma | Vaak terug te vinden in |
| Vanille | Houtgerijpte chardonnay, rioja |
| Kokos | Wijnen gerijpt op bepaald Amerikaans eikenhout |
| Cederhout | Cabernet sauvignon, bordeaux |
| Toast | Houtgerijpte chardonnay |
| Koffie | Houtgerijpte rode wijnen |
| Pure chocolade | Cabernet sauvignon, malbec |
| Karamel | Sommige houtgerijpte witte en versterkte wijnen |
| Rook | Sterk getoaste eikenhouten vaten |
| Kruidnagel | Houtgerijpte rode wijnen |
Niet iedere geur van chocolade, koffie of rook is noodzakelijk afkomstig van hout. Ook andere factoren kunnen vergelijkbare geurindrukken veroorzaken.
Categorie 6: Gist-, brood- en zuivelaroma’s
Deze aroma’s ontstaan voornamelijk door processen tijdens of na de gisting. Ze zijn bijzonder belangrijk bij champagne, andere traditioneel gemaakte mousserende wijnen en bepaalde witte wijnen.
| Aroma | Typische wijnen |
| Vers brood | Champagne, traditionele mousserende wijnen |
| Brioche | Champagne met langere rijping op gistbezinksel |
| Biscuit | Champagne, crémant |
| Gist | Jonge mousserende wijnen |
| Boter | Chardonnay met malolactische omzetting |
| Room | Bepaalde chardonnays |
| Yoghurtachtige toets | Sommige wijnen met melkzuurgerelateerde aroma’s |
| Hazelnoot | Gerijpte champagne, bepaalde chardonnays |
Een belangrijk begrip is autolyse. Bij langdurig contact met afgestorven gistcellen ontstaan aroma’s die doen denken aan brooddeeg, brioche, biscuit en geroosterde tonen. Dit verklaart mee waarom een gerijpte champagne vaak zoveel meer geurcomplexiteit heeft dan een eenvoudige jonge mousserende wijn.
Categorie 7: Aardse en minerale aroma’s
Sommige wijnaroma’s doen denken aan aarde, natte stenen, krijt of vuursteen. Deze geuren worden vaak als bijzonder interessant ervaren omdat ze een extra dimensie geven aan het aromatische profiel.
A. Aardse aroma’s
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Bosgrond | Gerijpte pinot noir |
| Natte bladeren | Gerijpte bourgogne |
| Paddenstoelen | Oudere pinot noir, nebbiolo |
| Truffel | Gerijpte nebbiolo, merlot |
| Vochtige aarde | Sommige gerijpte rode wijnen |
| Onderhout | Gerijpte bordeaux, bourgogne |
B. Minerale geurindrukken
| Aroma | Vaak geassocieerd met |
| Vuursteen | Chablis, sommige sauvignons blancs |
| Natte steen | Riesling, assyrtiko |
| Krijt | Champagne, chablis |
| Rokerige steen | Bepaalde rieslings en chardonnays |
| Ziltige indruk | Sommige kustwijnen en assyrtiko |
Een belangrijke nuance: wanneer we spreken over mineraliteit, betekent dit niet dat we letterlijk de mineralen uit de bodem ruiken. Het gaat om een sensorische beschrijving van geur- en soms ook smaakindrukken. Het wetenschappelijke verband tussen bodemmineralen en zogenaamde minerale aroma’s is veel complexer dan vaak wordt voorgesteld.
Categorie 8: Dierlijke en hartige aroma’s
Sommige wijnen ontwikkelen na verloop van tijd aroma’s die doen denken aan leder, wild of gedroogd vlees. Deze geuren kunnen bijdragen aan een complex boeket, vooral bij gerijpte rode wijnen.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Leder | Gerijpte rioja, nebbiolo |
| Wild | Gerijpte syrah |
| Gedroogd vlees | Syrah, mourvèdre |
| Vleesbouillon | Sommige gerijpte rode wijnen |
| Tabak | Gerijpte bordeaux, rioja |
| Sigarenkistje | Houtgerijpte en gerijpte cabernet sauvignon |
Hierbij is enige voorzichtigheid nodig. Sterke geuren van stal, paardenzweet of pleisters kunnen wijzen op de aanwezigheid van Brettanomyces, een gist die afwijkende aroma’s kan veroorzaken. Sommige proevers waarderen een zeer lichte dierlijke toets, maar uitgesproken Brett-aroma’s worden doorgaans als een wijnfout beschouwd wanneer ze het fruit en de zuiverheid overheersen.
Categorie 9: Gedroogd, gekonfijt en gestoofd fruit
Tijdens de rijping veranderen fruitige aroma’s. Het frisse fruitkarakter van een jonge wijn kan geleidelijk evolueren naar gedroogd, gekonfijt of gestoofd fruit.
| Aroma | Typische druivenrassen of wijnen |
| Rozijnen | Amarone, passito |
| Gedroogde vijgen | Gerijpte rode wijnen, port |
| Gedroogde pruimen | Amarone, gerijpte tempranillo |
| Dadels | Port, zoete versterkte wijnen |
| Gekonfijte sinaasappel | Zoete witte wijnen |
| Abrikozenconfituur | Sauternes, zoete chenin blanc |
| Gestoofde kersen | Rijpe of gerijpte rode wijnen |
| Pruimencompote | Sommige krachtige rode wijnen |
Let wel: aroma’s van gedroogd of gestoofd fruit kunnen zowel ontstaan door zeer rijpe druiven en de wijnbereiding als door verdere ontwikkeling tijdens de rijping.
Categorie 10: Honing, noten en bijzondere rijpingsaroma’s
Tot slot zijn er aroma’s die vaak voorkomen in rijpere witte wijnen, edelzoete wijnen en bepaalde oxidatief opgevoede wijnstijlen.
| Aroma | Typische wijnen |
| Honing | Gerijpte riesling, chenin blanc, sauternes |
| Bijenwas | Gerijpte chenin blanc |
| Amandel | Fino sherry, sommige Italiaanse witte wijnen |
| Hazelnoot | Gerijpte champagne, chardonnay |
| Walnoot | Oloroso sherry, vin jaune |
| Marsepein | Sommige gerijpte witte en versterkte wijnen |
| Petroleum | Gerijpte riesling |
| Karamel | Tawny port, madeira |
| Toffee | Gerijpte versterkte wijnen |
Het aroma van petroleum bij riesling verdient bijzondere aandacht. Deze geur kan ontstaan door de ontwikkeling van de aromatische verbinding TDN. In beperkte mate wordt ze vaak beschouwd als een typisch kenmerk van gerijpte riesling.
Naast de concrete aroma’s kun je ook het algemene karakter van de geur beoordelen. Dat maakt een wijnbeschrijving vollediger. Een handig lijstje is dit:
| Term | Betekenis |
| Expressief | De aroma’s zijn duidelijk en krachtig aanwezig. |
| Verfijnd | De geuren zijn subtiel, elegant en genuanceerd. |
| Complex | Er zijn meerdere duidelijk herkenbare, samenhangende aromalagen. |
| Intens | De geur is krachtig waarneembaar. |
| Delicaat | De aroma’s zijn fijn en subtiel. |
| Fris | De geur doet denken aan fris fruit, citrus of frisse groene tonen. |
| Rijp | De fruitaroma’s doen denken aan volledig rijp fruit. |
| Geconcentreerd | De aroma’s komen krachtig en dicht over. |
| Gesloten | De wijn geeft voorlopig weinig aroma’s prijs. |
| Open | De aroma’s zijn gemakkelijk waarneembaar. |
| Jeugdig | Frisse, primaire aroma’s overheersen. |
| Ontwikkeld | De wijn vertoont duidelijke rijpingsaroma’s. |
| Harmonieus | De verschillende geurcomponenten vormen een aangenaam geheel. |
| Gelaagd | Bij herhaald ruiken komen verschillende aroma’s naar voren. |
| Zuiver | De aroma’s zijn helder herkenbaar, zonder storende afwijkingen. |
Door deze termen te combineren met specifieke geuren, krijgt een wijnbeschrijving meer diepgang.
En tot slot nog een tip: Hoewel wijnbesprekingen soms bijzonder uitgebreid zijn, is het niet de bedoeling om zoveel mogelijk aroma’s op te sommen. Een goede wijnbeschrijving draait om herkenbaarheid en precisie. Een wijn waarin je vijf duidelijk herkenbare aroma’s vindt, hoeft niet beschreven te worden met vijftien verschillende geuren. Kies de aroma’s die het karakter van de wijn het beste weergeven.
De Franse methode zal vaak veel woorden gebruiken om de geur van een wijn te beschrijven. Een manier die internationaal erkend wordt zoals die van het Engelse WSET blijft eerder bij de essentie en is dus korter of meer ‘to the point’. Het belangrijkste is echter dat wijnproeven geen wedstrijd is in het herkennen van zoveel mogelijk geuren. Een goede wijnbespreking vertelt vooral iets over het karakter van de wijn. Hoe vaker je bewust aan wijn ruikt, hoe rijker je aromageheugen wordt en hoe beter je die verschillen zult herkennen.
Nog geen proevend lid van Oenotopia? Sluit je dan aan bij de gezelligste wijnclub van de Lage Landen. Leer wijn proeven en wijnverhalen ontdekken in een ontspannen sfeer tussen andere Oenotopia wijnvrienden. Klik hier voor meer informatie. Jouw neus in onze wijn, dat is pas fijn!
